Chuyện món ăn
Miếng thịt của vùng nắng, và hũ muối không nơi nào khác có
Krông Pa (Gia Lai) với Sơn Hòa (Phú Yên) nằm sát nhau, cùng một thung lũng nắng chang chang và gió khô — vùng nuôi bò lâu đời. Trước khi có tủ lạnh, thịt ăn không hết thì đem phơi. Phơi kiệt thành khô bò để dành được hàng tháng; phơi đúng một buổi nắng rồi ăn ngay thì miếng thịt vẫn còn mềm và ngọt. Cái tên "một nắng" nói đúng nghĩa đen như vậy.
Người bản địa trong vùng — Ê Đê, Gia Rai — được cho là đã làm kiểu thịt này từ lâu; sau đó nó lan dần lên vùng Phú Túc – Krông Pa và thành nghề ở đó. Nên hỏi món này quê đâu thì câu thật thà nhất là của cả một vùng giáp ranh, không phải của riêng tỉnh nào. Trang này xếp vào Tây Nguyên vì Krông Pa là nơi nó thành cái tên ai cũng biết.
Thứ đi kèm mới là chỗ lạ. Kiến vàng là loài kiến làm tổ trên cây rừng, kết lá lại thành tổ treo lơ lửng. Người ta lấy tổ về, làm sạch, rang hoặc phơi cho khô rồi giã chung với ớt và muối hột. Con kiến vàng vốn có vị chua tự nhiên, nên hũ muối làm ra chua nhẹ, cay, mặn — ba vị cùng lúc.
Vì sao hai thứ đó hợp nhau: miếng bò một nắng đậm và hơi ngọt, tự nó thiếu một nhịp chua để đỡ ngán. Chanh thì làm ướt miếng thịt, còn muối kiến vàng đưa cái chua vào ở dạng khô — chấm bao nhiêu ăn bấy nhiêu, miếng thịt vẫn ráo. Đó là lý do người ta không đổi nó lấy chén muối ớt chanh thường.