Chuyện nồi lẩu miền Bắc
Cùng con dê, hai miền nấu ngược nhau
Vùng núi đá Ninh Bình nuôi dê thành đặc sản, và bếp Bắc thì có sẵn hũ mẻ chua. Nồi lẩu này là chỗ hai thứ đó gặp nhau: lấy mẻ làm chua nồi nước, để vị dê nổi lên trên một nền thanh chứ không nằm dưới một lớp béo. Miền Nam đi đường ngược hẳn — gặp thịt dê là nghĩ ngay tới chao: béo, đậm, thơm nồng.
Mẻ là cơm nguội ủ lên men, chua dịu và thơm mùi men gạo — thứ gia vị làm chua rất riêng của bếp Bắc, khác hẳn cái chua sắc của chanh hay giấm. Cái chua của mẻ đến sau, ở hậu vị, nên húp miếng nước lẩu thấy nhẹ miệng chứ không nhăn mặt.
Cách ăn cũng khác: thay vì hầm nhừ hết cả nồi, người ta chừa lại một phần thịt thái lát mỏng để nhúng tái ngay tại bàn. Lát thịt vừa chín tới, còn hồng ở giữa, mềm và ngọt — gắp ra chấm chao gừng, kèm cọng rau cần giòn sần sật.