Chuyện món ăn
Món sinh ra từ một nồi nước không ai nỡ đổ
Bún măng vịt là kiểu món của người biết tiếc. Luộc con vịt xong, nồi nước ngọt lừ ấy đổ đi thì phí, mà húp không thì nhạt — thả nắm măng khô dành từ mùa trước vào, thế là thành nồi bún. Ngoài Bắc gọi lối nấu này là vịt xáo măng, có trước cả khi nó được chan vào tô bún bán ngoài hàng.
Măng khô mới là chỗ đáng nói. Măng tươi bẻ về chỉ có theo mùa, nên người ta luộc rồi phơi để dành ăn dần cả năm — phơi xong sợi măng quắt lại, ngả nâu hổ phách, và đổi hẳn tính: nó thôi mọng nước, sợi quắt lại thành dai giòn, lại hút nước dùng như miếng bọt biển. Đó là lý do măng khô hợp lối Bắc hơn măng tươi, dù măng tươi nhanh hơn nhiều.
Vô tới miền Nam, món này được sửa lại cho hợp miệng: nhiều hàng đổi sang măng tươi hoặc măng chua, nước nêm ngọt hơn, bún dùng sợi nhỏ. Nhưng có một thứ đi theo món suốt từ Bắc vô Nam mà không ai dám bỏ — chén nước mắm gừng. Thịt vịt có mùi riêng khá nồng; gừng giã với tỏi ớt và đường là thứ duy nhất trị được nó mà vẫn để nguyên vị ngọt của thịt.
Công thức dưới đây nấu lối Bắc — măng khô, nước trong, nêm nhạt tay — vì đó là bản gốc, và vì nồi nước trong thì ai muốn nêm đậm hơn vẫn nêm được ở tô.