Món Việt Ngon

Gánh hàng đầu ngõ, bảy giờ sáng…

Bánh giầy hai miếng trắng dẻo kẹp lát giò lụa

Bột nếp nhào nước ấm, vo tròn rồi ấn dẹt thành miếng bằng lòng bàn tay, hấp mười lăm phút là trong và dẻo. Kẹp một lát giò lụa vào giữa hai miếng — thành cặp bánh giầy giò, thứ quà sáng cầm tay ăn dọc đường.

  • 50 phút
  • 4 người ăn
  • Vừa
  • 4 bước

Bản nấu nhanh — cho người muốn vô bếp liền

Đọc 30 giây là nắm được cả món. Cần cặn kẽ hơn thì xem phần chi tiết bên dưới.

Cần có gì

  • Bột nếp 300 g · bột gạo tẻ 30 g — trộn chung
  • Nước ấm khoảng 70 °C 220 ml · muối 1 muỗng cà phê
  • Dầu ăn 1 muỗng canh — nhào vào bột cho mặt bánh mịn
  • Giò lụa 300 g — thái lát dày cỡ nửa phân
  • Lá chuối — lót xửng và lót từng miếng bánh

Trình tự 5 nhịp

  1. Trộn bột nếp với bột gạo và muối, rót nước ấm từ từ, nhào tới khi bột dẻo mịn, không dính tay.
  2. Ủ bột 15 phút cho nghỉ, rồi nhào lại một lượt ngắn.
  3. Chia bột thành viên bằng quả trứng gà, vo tròn rồi ấn dẹt dày 1 cm.
  4. Xếp lên lá chuối đã phết dầu, hấp 12–15 phút tới khi mặt bánh trong và bóng.
  5. Để nguội bớt, kẹp lát giò lụa vào giữa hai miếng.
Nhào bằng nước lạnh thì bột không kết dính, nặn ra miếng nào cũng nứt mép và hấp xong thì bở. Nước phải ấm già — chạm vào thấy nóng nhưng chưa tới mức rụt tay.

Chuyện món ăn

Thứ bánh nhạt nhất mâm, và đó là chủ ý

Theo tích xưa, hai thứ bánh được dâng lên vua cùng lúc: một chiếc vuông và một chiếc tròn trắng. Chiếc tròn ấy là bánh giầy — làm từ xôi nếp giã nhuyễn, trắng tinh, không nhân, không nêm gì ngoài chút muối.

Tên gọi cũng nói ra cách làm. Sách vở ghi "bánh giầy" là dạng viết đúng — biến âm từ một chữ Việt cổ, chứ không liên quan gì tới *dày* hay *mỏng* như nhiều người vẫn tưởng khi viết thành "bánh dày".

Cách làm gốc là đồ xôi nếp rồi cho vào cối giã tới khi hạt tan hẳn thành một khối dẻo quánh — việc nặng, thường phải hai người thay nhau, và giã càng lâu thì bánh càng mịn. Cách làm nhà trong bài này dùng bột nếp nhào nước ấm, ra miếng bánh dẻo và trong gần như vậy mà gọn trong nửa tiếng.

Điều đáng nói nhất về bánh giầy là nó cố ý nhạt. Không nhân, không đường, chỉ chút muối. Nó là cái nền để kẹp thứ khác vào: lát giò lụa mặn thơm, hoặc chấm muối vừng, hoặc ăn cùng chả quế. Một miếng bánh giầy ăn trơ trọi thì chẳng có gì; kẹp lát giò vào là thành bữa sáng.

Xách giỏ đi chợ

Nguyên liệu tươi rói

Bấm vào từng món khi đã bỏ vô giỏ — danh sách tự lưu lại, tắt trang mở lên vẫn còn. Chỉnh số người ăn, lượng nguyên liệu tự tính lại cho bạn.

Nấu cho
4 người
0/8 món

Bột

5 món

Nhân kẹp và lót

3 món

Vô bếp thôi!

4 bước ra thành phẩm để đời

Tiến độ nấu
0/4 bước

Trộn và nhào bột

20 phút

Cả mẻ bánh hơn thua ở nhiệt độ nước:

  • Trộn khô: Trộn đều 300 g bột nếp, 30 g bột gạo tẻ và 1 muỗng cà phê muối trong âu lớn.
  • Rót nước ấm: Đun nước sôi rồi để nguội chừng 5 phút cho xuống khoảng 70 °C. Rót từ từ vào bột, vừa rót vừa dùng đũa khuấy.
  • Nhào: Khi bột đã nguội đủ để chạm tay, nhào bằng tay 8–10 phút tới khi khối bột dẻo mịn, không dính tay, ấn xuống thấy đàn hồi. Cho 1 muỗng canh dầu vào nhào thêm 2 phút.
  • Ủ: Bọc kín, để nghỉ 15 phút. Bột nghỉ xong dễ nặn hơn hẳn.
Đừng rót hết nước một lúc. Mỗi gói bột hút nước một khác — rót từ từ và dừng lại khi khối bột đã kết được thành một cục dẻo. Bột nhão thì bánh chảy xệ khi hấp, mà đã nhão thì thêm bột khô vào chỉ làm nó lợn cợn.

Nặn miếng bánh

15 phút
  • Chia bột: Nhào lại một lượt ngắn rồi chia thành viên bằng quả trứng gà, chừng 50 g mỗi viên. Bọc kín phần chưa nặn cho khỏi khô mặt.
  • Vo tròn: Xoa chút dầu vào lòng bàn tay, vo từng viên cho thật tròn và láng mặt — mặt viên có vết nứt thì hấp xong vết đó vẫn còn.
  • Ấn dẹt: Đặt viên lên miếng lá chuối, dùng lòng bàn tay ấn xuống thành miếng tròn dày chừng 1 cm, đường kính bằng lòng bàn tay.
  • Miết mép cho tròn đều. Miếng dày quá thì lõi chưa chín; mỏng quá thì hấp xong dính bết vào nhau.
Muốn miếng bánh tròn đều tăm tắp thì dùng đáy một cái cốc thủy tinh có xoa dầu, ấn thẳng xuống viên bột. Nhanh hơn ấn tay và miếng nào cũng như miếng nào.

Hấp

15 phút
  • Xếp xửng: Lót lá chuối kín đáy xửng, xếp bánh cách nhau chừng 2 cm vì bánh nở thêm khi hấp.
  • Hấp: Nước sôi mạnh rồi mới đặt xửng lên. Hấp 12–15 phút. Lót khăn xô dưới vung để nước không nhỏ xuống mặt bánh.
  • Kiểm: Bánh chín thì mặt chuyển từ trắng đục sang trắng trong và bóng, bấm nhẹ thấy đàn hồi. Còn vệt đục ở giữa là chưa tới, hấp thêm 3 phút.
  • Để nguội bớt: Nhấc ra, để nguội chừng 10 phút rồi mới gỡ khỏi lá. Gỡ lúc còn nóng là bánh dính và biến dạng.
Nước phải sôi mạnh trước khi đặt xửng lên. Đặt bánh vào lúc nước còn nguội rồi mới đun thì bánh chảy xệ mất dáng trong lúc chờ hơi lên.

Kẹp giò

5 phút
  • Thái giò lụa thành lát dày nửa phân, cắt vừa cỡ miếng bánh.
  • Đặt một lát giò lên một miếng bánh, úp miếng thứ hai lên trên, ấn nhẹ cho dính.
  • Gói lại bằng chính miếng lá chuối vừa hấp nếu mang đi — bánh giữ ẩm và không dính vào nhau.

Nghe lời má dặn

4 chỗ quyết định mẻ bánh giầy

Nước ấm, không phải nước lạnh

Đây là chỗ hỏng nhiều nhất. Nước khoảng 70 °C làm chín sơ lớp ngoài của hạt bột, khối bột nhờ đó kết dính và dẻo dai. Nhào nước lạnh thì bột chỉ ướt chứ không kết — nặn ra miếng nào cũng nứt mép, hấp xong bở và rời. Đun sôi rồi để nguội đúng 5 phút là vừa.

Chút bột gạo tẻ để bánh đứng dáng

Một phần mười lượng bột nếp, tưởng không đáng kể mà lại là thứ giữ miếng bánh tròn đầy thay vì bẹp dí. Toàn bột nếp thì bánh dẻo quá, hấp xong chảy loang ra thành miếng mỏng dính. Đừng cho quá tay — nhiều bột tẻ thì bánh cứng và mất độ dai.

Lá chuối lót từng miếng, không chỉ lót xửng

Bánh giầy dính khủng khiếp. Lót lá chuối dưới từng miếng thì gỡ ra nguyên vẹn, lại thơm mùi lá. Không có lá chuối thì phết dầu lên giấy nến, nhưng giấy nến chỉ chống dính chứ không cho mùi.

Ăn trong ngày, đừng để tủ lạnh

Bánh giầy để ngăn mát là cứng đanh lại sau vài tiếng, và hấp lại cũng không về được độ dẻo ban đầu. Đây là món làm buổi sáng ăn buổi sáng. Nếu buộc phải để thì bọc kín ở nhiệt độ phòng, ăn trong ngày, và hấp lại 5 phút trước khi ăn.

Tới giờ cơm rồi!

Cặp bánh kẹp giò, cầm tay ăn dọc đường

Bánh giầy giò là món cầm tay: hai miếng bánh kẹp một lát giò, gói trong mảnh lá chuối, ăn luôn lúc còn ấm. Không cần đĩa, không cần nước chấm — đó chính là lý do nó thành quà sáng phổ biến ở miền Bắc.

Ăn không kẹp giò thì chấm muối vừng. Miếng bánh nhạt gặp muối vừng mặn bùi là đủ, và đây cũng là cách ăn của những ngày lễ chay.

Gỡ rối cho bạn

Hỏi nhanh — đáp gọn

Mấy thắc mắc hay gặp nhất khi nấu món này lần đầu.

Viết "bánh giầy" hay "bánh dày" mới đúng?
"Bánh giầy" là dạng từ điển ghi nhận. Chữ này biến âm từ một chữ Việt cổ, không liên quan tới nghĩa *dày – mỏng*, nên viết "bánh dày" là nhầm sang một chữ khác hẳn. Trong đời sống thì cả hai cách viết đều gặp, và không ai hiểu sai món — nhưng viết đúng vẫn hơn.
Cách làm gốc bằng cách giã xôi khác gì cách dùng bột nếp?
Cách gốc là đồ nếp thành xôi rồi giã nhuyễn trong cối cho tới khi không còn nhận ra hạt nào. Bánh ra dẻo dai và thơm mùi nếp thật rõ, mặt bánh mịn như sáp. Nhưng giã là việc nặng, phải hai người thay nhau và mất cả tiếng. Bột nếp nhào nước ấm cho ra miếng bánh gần giống, kém một chút ở mùi nếp và độ dai, đổi lại làm được trong nửa tiếng ở bếp nhà.
Bánh hấp xong bị chảy xệ, mất dáng tròn?
Hai nguyên nhân. Một là bột nhão — lần sau rót nước từ từ và dừng sớm hơn. Hai là đặt xửng lên lúc nước chưa sôi, bánh phải ngồi chờ hơi lên nên chảy ra trước khi kịp chín. Nước phải sôi sùng sục rồi mới đặt xửng.
Làm sẵn từ tối hôm trước được không?
Nhào bột sẵn thì được — bọc kín để ngăn mát qua đêm, sáng lấy ra để về nhiệt độ phòng chừng 20 phút rồi nhào lại và nặn. Nhưng bánh đã hấp thì đừng để qua đêm, nó cứng đanh và hấp lại cũng không mềm như cũ. Nếu lỡ có bánh cũ thì rán vàng hai mặt, ăn kiểu khác lại ngon.

Bài đăng ngày