Món Việt Ngon

Nhiều màu như tà áo bà ba…

Chè bà ba: 3 thứ khoai, một nồi cốt dừa

Khoai lang vàng, khoai môn tím, khoai mì trắng cắt vuông nấu chung với đậu xanh và bột báng (viên tinh bột tròn nhỏ, luộc lên trong veo) trong nồi nước cốt dừa béo ngậy — nồi chè Nam Bộ nhiều màu như tà áo bà ba, húp nóng cũng được mà để ngăn mát ăn lạnh cũng ngon.

  • 1 giờ
  • 4 người ăn
  • Dễ
  • 5 bước

Bản nấu nhanh — cho người muốn vô bếp liền

Đọc 30 giây là nắm được cả món. Cần cặn kẽ hơn thì xem phần chi tiết bên dưới.

Cần có gì

  • Ba thứ khoai, mỗi thứ 200 g: khoai lang bí (ruột vàng cam) · khoai môn · khoai mì
  • Đậu xanh cà vỏ 100 g — ngâm 3 tiếng
  • Bột báng 60 g — ngâm nước lạnh 20 phút cho nở
  • Nước cốt dừa 400 ml + nước dão dừa 600 ml (hoặc nước lọc)
  • Đường 180 g · muối ½ muỗng cà phê · lá dứa 4 lá
  • Đậu phộng rang 60 g · một nhúm mè rang

Trình tự 7 nhịp

  1. Ba thứ khoai gọt vỏ, cắt vuông 2 cm cho miếng nào cũng bằng nhau — chín cùng lúc.
  2. Khoai mì ngâm nước muối loãng qua đêm, luộc riêng một lượt, đổ bỏ nước đó.
  3. Nấu đậu xanh với nước dão dừa + lá dứa tới khi hạt bở mà còn nguyên.
  4. Thả khoai môn trước (lâu mềm nhất), 5 phút sau tới khoai lang, cuối cùng là khoai mì đã luộc.
  5. Bột báng ngâm nở luộc riêng tới khi trong veo, xả nước lạnh rồi mới cho vào nồi.
  6. Nêm đường + muối, rót nước cốt dừa, khuấy nhẹ tay, sôi lăn tăn là tắt.
  7. Múc chén, rắc đậu phộng và mè rang — ăn nóng liền, hoặc để nguội rồi cho ngăn mát ăn lạnh (đừng bỏ đá viên).
Khuấy mạnh tay sau khi khoai đã mềm là cả nồi biến thành cháo khoai — hết nhìn ra miếng nào với miếng nào. Từ lúc thả khoai vào, chỉ được đảo bằng cách lắc nhẹ nồi hoặc lùa muỗng dọc theo thành.

Chuyện cái tên

Cái tên bà ba, và mấy cách người ta cắt nghĩa

Cái tên hay được cắt nghĩa bằng chuyện nhìn: nồi chè có khoai lang vàng cam, khoai môn tím lấm tấm, khoai mì trắng, đậu xanh vàng nhạt, bột báng trong veo — nhiều màu nằm chen nhau trong nước cốt dừa trắng đục, người Nam Bộ thấy giống tà áo bà ba nên gọi luôn thành tên. Cũng có người kể món do một bà Ba bán chè đặt nền, hay đọc trại từ món bubur cha cha của người Hoa vùng eo biển. Nhiều nơi còn gọi món này là chè thưng.

Đây là kiểu chè "có gì nấu nấy" đúng nghĩa: nhà nào sẵn khoai gì thì bỏ khoai đó, thêm được hạt sen thì thêm, có phổ tai thì bỏ vô. Nhưng có một thứ không được thiếu và cũng không được nêm hờ — muối. Nồi chè cốt dừa mà quên muối thì ngọt trơ, ăn hai muỗng là ngán tới cổ.

Món này ăn nóng hay lạnh đều đúng. Trời mát thì múc chén còn bốc khói, vừa húp vừa thổi, cái béo của cốt dừa với cái bùi của khoai môn quyện lại, ăn xong no bụng rất dễ chịu. Trời nóng thì để nguội rồi cho ngăn mát vài tiếng — nước chè đặc lại, miếng khoai mát lạnh, ăn đã miệng hơn hẳn. Chỉ có một điều: đừng bỏ đá viên vào cho nhanh, đá tan ra là nước cốt dừa loãng và nhạt hết vị.

Xách giỏ đi chợ

Nguyên liệu tươi rói

Bấm vào từng món khi đã bỏ vô giỏ — danh sách tự lưu lại, tắt trang mở lên vẫn còn. Chỉnh số người ăn, lượng nguyên liệu tự tính lại cho bạn.

Nấu cho
4 người
0/11 món

Ba thứ khoai

3 món

Đậu, bột & nước cốt dừa

4 món

Nêm & rắc

4 món

Vô bếp thôi!

5 bước ra nồi chè ba màu

Cả món chỉ có đúng một chỗ cần nghề: thứ tự thả khoai. Ba thứ khoai mềm ba tốc độ khác nhau, thả đúng thứ tự thì miếng nào cũng vừa chín tới cùng lúc.

Tiến độ nấu
0/5 bước

Sơ chế — khoai mì phải xử riêng

15 phút
  • Cắt đều tay: ba thứ khoai gọt vỏ, cắt vuông 2 cm — miếng bằng nhau thì chín cùng lúc, đó là cả bí quyết của bước này.
  • Khoai mì: gọt sạch vỏ và lột cả lớp màng hồng sát vỏ, bỏ cái lõi cứng giữa củ, rồi ngâm nước muối loãng qua đêm (kẹt lắm thì 4 tiếng, thay nước 2 lần).
  • Ngâm chống thâm: khoai môn và khoai lang cắt xong thả ngay vào tô nước lạnh cho khỏi xỉn màu.
Khoai mì bắt buộc phải ngâm rồi luộc riêng một lượt, đổ bỏ nước luộc đó — không có đường tắt. Đừng thả khoai mì sống thẳng vào nồi chè.

Nấu đậu xanh & luộc bột báng

20 phút
  • Nấu đậu xanh đã ngâm với 600 ml nước dão dừa + lá dứa buộc gút, lửa vừa, tới khi hạt bở mà còn nguyên hình.
  • Bột báng ngâm nở đem luộc riêng trong nồi nước sôi khác, khuấy nhẹ cho khỏi dính, tới khi hạt trong veo hết lõi trắng thì vớt ra xả nước lạnh.
Luộc bột báng thẳng trong nồi chè là sai lầm kinh điển: hạt nhả bột ra làm cả nồi đục và nhớt. Luộc riêng — xả lạnh — mới cho vào, hạt trong veo và rời nhau.

Thả khoai theo đúng thứ tự

15 phút

Mỗi thứ khoai một tốc độ, thả cách nhau 5 phút:

  • Phút 0 — khoai môn: cứng nhất, lâu mềm nhất, vào trước.
  • Phút 5 — khoai lang: mềm nhanh hơn, và nát cũng nhanh hơn.
  • Phút 10 — khoai mì đã luộc: đã chín sẵn rồi, thả vào cho ngấm nước chè thôi. Nấu thêm khoảng 5 phút nữa là cả ba thứ vừa mềm tới.
  • Thử bằng đũa: xiên qua miếng khoai môn thấy nhẹ tay nhưng còn hơi níu là đúng độ. Xiên ngọt lịm là đã quá.

Nêm & rót nước cốt dừa

8 phút
  • Vớt lá dứa ra. Nêm 180 g đường làm hai lượt, nếm giữa chừng — khoai lang bí tự ngọt nên nhiều khi không cần hết chỗ đường.
  • Nêm ½ muỗng cà phê muối. Nếm lại: vị phải là ngọt béo có hậu mặn nhẹ, không phải ngọt trơn tuột.
  • Rót 400 ml nước cốt dừa vào, cho bột báng vào cùng, khuấy nhẹ bằng cách lùa muỗng dọc thành nồi. Thấy sôi lăn tăn ở mép là tắt bếp ngay.
Nước cốt dừa sôi bùng sẽ tách dầu — mặt nồi nổi váng vàng, nước chè lợn cợn. Chỉ cần nóng tới mức bốc hơi là đủ.

Múc chén, rắc đậu phộng

2 phút
  • Múc chén sao cho mỗi chén có đủ ba màu — vàng cam, tím, trắng. Chén nào cũng chỉ toàn một thứ khoai thì mất cái hay của món.
  • Rắc đậu phộng rang giã thô và một nhúm mè rang lên mặt.
  • Ăn nóng: múc liền lúc còn bốc khói. Ăn lạnh: để nguội hẳn rồi cho ngăn mát vài tiếng — đừng bỏ đá viên, đá tan làm nhạt cốt dừa.
  • Để lạnh thì nồi đặc lại; muốn loãng như lúc mới nấu thì thêm chút nước dão dừa rồi khuấy đều.

Nghe lời má dặn

6 bí quyết cho nồi chè béo mà không ngán

Chè bà ba dễ nấu nhưng dễ hỏng ở mấy chỗ nhỏ. Sáu điều dưới đây là toàn bộ khoảng cách giữa nồi chè ngon và nồi cháo khoai ngọt.

Muối quan trọng ngang đường

Nồi chè cốt dừa thiếu muối thì ngọt trơ, ăn hai muỗng là ngán. Nhúm muối đẩy cái béo của dừa nổi lên và làm vị ngọt có hậu. Nêm rồi nếm, thấy "ngọt mà đậm đà" chứ không thấy mặn là đúng.

Cắt bằng nhau là nửa món ăn

Miếng to miếng nhỏ thì lúc miếng to vừa mềm, miếng nhỏ đã nát. Chịu khó cắt vuông đều 2 cm — đây là việc dễ nhất trong món mà lại quyết định nồi chè nhìn ra miếng hay nhìn ra cháo.

Khoai mì ngâm rồi luộc riêng

Bỏ vỏ, bỏ lớp màng hồng sát vỏ, bỏ lõi cứng, ngâm nước muối loãng qua đêm, luộc một lượt rồi đổ nước đó đi. Đây là quy tắc bắt buộc với khoai mì, không riêng gì món chè.

Bột báng luộc riêng, xả lạnh

Luộc tới khi hạt trong hết lõi trắng, vớt ra xả ngay nước lạnh cho hạt săn lại và rời nhau. Bỏ vào nồi chè lúc gần tắt bếp. Làm vậy hạt vẫn trong veo tới lúc dọn.

Cốt dừa vào sau cùng

Rót cốt dừa lúc đầu rồi nấu cả nồi 20 phút là chắc chắn tách dầu. Cho vào cuối, đun tới lăn tăn mép nồi rồi tắt — nước chè trắng mịn, béo mà mượt.

Thêm bớt tùy nhà, trừ ba thứ khoai

Hạt sen, phổ tai, nấm mèo xắt sợi, bột khoai — thêm gì cũng hợp. Nhưng ba thứ khoai ba màu thì đừng bớt: cái tên "bà ba" nằm ở chỗ nhiều màu, bớt còn một màu là hết ra món.

Tới giờ cơm rồi!

Chén chè bà ba — nóng hay lạnh đều đúng

Đây là món chè chiều theo thời tiết. Trời mát thì dọn chén còn bốc khói, vừa thổi vừa húp, miếng khoai môn bùi tan trong nước cốt dừa béo, ăn xong ấm bụng. Trời nóng thì để nguội rồi cho ngăn mát vài tiếng, múc ra ly ăn mát lạnh — nước chè đặc lại và miếng khoai càng chắc.

Nấu đãi khách mà ăn nóng thì để nồi trên bếp lửa nhỏ giữ ấm, ai muốn thêm chén thì tự múc. Nhớ để riêng chén đậu phộng rang bên cạnh, rắc lúc nào ăn lúc đó mới giòn.

Gỡ rối cho bạn

Hỏi nhanh — đáp gọn

Mấy thắc mắc hay gặp nhất khi nấu món này lần đầu.

Chè bà ba với chè thưng có phải một món không?
Nhiều nơi gọi lẫn hai tên cho cùng một nồi chè khoai nước cốt dừa này. Cũng có chỗ phân biệt: chè thưng thiên về đậu xanh, bột báng, phổ tai và không có khoai, còn chè bà ba thì lấy ba thứ khoai làm chính. Công thức ở đây là bản có khoai — bản đúng với cái tên "nhiều màu".
Không mua được khoai mì tươi thì bỏ luôn được không?
Được. Bỏ khoai mì thì tăng khoai lang và khoai môn mỗi thứ lên 300 g cho đủ lượng. Hoặc thay bằng bột khoai (loại sợi khô ngâm nở) — vẫn giữ được cái trắng trong nồi chè.
Nấu bằng nước cốt dừa lon có ngon bằng dừa vắt tay không?
Ngon gần bằng và tiện hơn nhiều. Mẹo cho lon cốt dừa: dùng 400 ml cốt dừa lon + 600 ml nước lọc thay cho nước dão dừa, và nêm muối nhỉnh hơn một chút vì cốt dừa lon thường nhạt hơn dừa vắt.
Nồi chè bị nát bét thành cháo, sửa được không?
Nồi đó thì chịu, nhưng lần sau chữa được ở hai chỗ: cắt miếng to hơn một chút (3 cm) và tuyệt đối không khuấy sau khi thả khoai — chỉ lắc nồi hoặc lùa muỗng dọc thành. Lửa cũng phải nhỏ, sôi lăn tăn thôi.
Để tủ lạnh được mấy ngày?
Ngăn mát 2 ngày. Hâm lại bằng lửa nhỏ, thêm chút nước cho về độ loãng cũ. Đừng cấp đông: khoai rã đông bị bã, mất hết cái bùi.
Nấu cho bé ăn thì chỉnh gì?
Giảm đường xuống còn khoảng 120 g, cắt khoai nhỏ hơn (1 cm) và nấu mềm hơn một chút. Đậu phộng rang thì giã thật mịn hoặc bỏ hẳn với bé nhỏ, còn bột báng thì nấu thật trong cho dễ nuốt.

Bài đăng ngày