Món Việt Ngon

Từ Ninh Hòa ra tới biển…

Nem nướng Nha Trang cuốn bánh tráng, chấm tương

Bản gốc xứ Ninh Hòa: viên thịt quết nướng xiên que, cuốn bánh tráng với rau sống và một ống bánh tráng chiên phồng giòn rụm giấu bên trong, chấm thứ sốt sánh màu cam nâu người ta gọi là tương — không phải nước mắm chua ngọt.

  • 1 giờ 40 phút
  • 4 người ăn
  • Vừa
  • 4 bước

Bản nấu nhanh — cho người muốn vô bếp liền

Đọc 30 giây là nắm được cả món. Cần cặn kẽ hơn thì xem phần chi tiết bên dưới.

Cần có gì

  • Thịt nạc vai xay 500 g · mỡ heo 100 g xắt hạt lựu
  • Giò sống 200 g — thứ làm viên nem dai và mịn
  • Ướp nem: đường 2 muỗng canh · nước mắm 1 muỗng canh · tỏi + hành tím băm · tiêu
  • Tương chấm: thịt xay 100 g · tôm bóc vỏ 100 g · tương đậu nành xay 3 muỗng canh
  • Đậu phộng rang giã 50 g · gạo nếp 2 muỗng canh rang xay
  • Bánh tráng cuốn · bánh tráng mỏng để chiên · bún rối
  • Rau sống · dưa leo · chuối chát · xoài xanh · hẹ

Trình tự 5 nhịp

  1. Trộn thịt xay + giò sống + mỡ hạt lựu với gia vị, quết cho thật dẻo, ướp lạnh 1 tiếng.
  2. Nặn thành thỏi dài quanh que tre, nướng than hoa hoặc lò 220 °C tới khi vàng đều.
  3. Cuốn ống bánh tráng rồi chiên — cắt bánh tráng mỏng thành dải, thấm chút nước cho dẻo, cuốn thành ống nhỏ rồi chiên tới phồng giòn.
  4. Nấu tương: phi hành tỏi, xào thịt + tôm, cho tương đậu nành và bột nếp vào nấu cho sánh.
  5. Dọn mẹt rau, bún, nem, ống bánh tráng chiên — mỗi người tự cuốn tự chấm.
Đừng chiên ống bánh tráng quá sớm. Chiên xong để quá nửa tiếng là nó hút ẩm và dai lại, mất đúng cái tiếng rắc trong cuốn nem. Chiên sát giờ ăn, để nguyên trong rổ có lót giấy, không đậy kín.

Chuyện món ăn

Món của Ninh Hòa, nổi tiếng dưới tên Nha Trang

Nem nướng vốn là món của Ninh Hòa, một vùng phía bắc tỉnh Khánh Hòa. Cái tên đi ra thế giới lại là "nem nướng Nha Trang" — đơn giản vì Nha Trang là nơi khách phương xa dừng chân, và hàng nem nướng ở đó đông hơn. Người trong vùng vẫn gọi đúng tên gốc, còn tấm biển ngoài đường thì viết theo tên khách biết.

Điểm nhận dạng chắc chắn nhất của bản gốc không nằm ở viên nem mà nằm ở cái ống bánh tráng chiên cuốn kèm. Bánh tráng mỏng được cắt dải, cuốn thành ống nhỏ rồi thả chảo dầu cho phồng lên giòn tan. Cuốn nem nướng đúng kiểu bao giờ cũng có một ống nằm giữa — nó là tiếng động của món ăn này.

Chỗ khác nữa là chén chấm. Nhiều nơi trong Nam dọn nem nướng với nước mắm chua ngọt, nhưng bản Ninh Hòa chấm tương — một thứ sốt nấu, sánh và đục, màu cam nâu, nấu từ thịt và tôm xay với tương đậu nành, đậu phộng rang giã, và một chút bột gạo nếp cho sánh. Nó ngọt bùi chứ không chua, nên vị cả cuốn nghiêng hẳn sang béo và thơm.

Còn một bản nữa hay gặp ở Sài Gòn: nem nướng xắt khúc bỏ vào tô bún chan nước mắm, ăn bằng đũa. Bản đó tiện và no bụng, nhưng nó là món khác. Bài này làm bản cuốn — mẹt rau để giữa bàn, ai nấy tự cuốn lấy phần mình, vì đó mới là cách món này sinh ra.

Xách giỏ đi chợ

Nguyên liệu tươi rói

Bấm vào từng món khi đã bỏ vô giỏ — danh sách tự lưu lại, tắt trang mở lên vẫn còn. Chỉnh số người ăn, lượng nguyên liệu tự tính lại cho bạn.

Nấu cho
4 người
0/16 món

Viên nem

6 món

Chén tương chấm

5 món

Cuốn và rau

5 món

Vô bếp thôi!

Bốn việc — làm ống bánh tráng chiên trước là đúng thứ tự

Trộn nem cần thời gian ướp lạnh, nên bắt tay vào đó đầu tiên rồi mới quay sang nấu tương và chiên bánh tráng.

Tiến độ nấu
0/4 bước

Trộn và quết viên nem

20 phút + 1 giờ ướp
  • Xử lý mỡ trước: Mỡ heo xắt hạt lựu cỡ hạt đậu, chần nước sôi 1 phút rồi xóc với 1 muỗng đường, để riêng.
  • Trộn thịt xay, giò sống, tỏi hành tím băm, đường, nước mắm, tiêu và dầu màu điều. Quết mạnh tay 10 phút hoặc đánh bằng máy tới khi hỗn hợp dẻo quánh, nhấc lên thấy dính khối.
  • Cho mỡ vào sau cùng: Trộn nhẹ phần mỡ hạt lựu vào, đừng quết tiếp — mỡ phải còn nguyên hạt thì lúc nướng mới chảy ra làm viên nem mọng.
  • Bọc kín, để ngăn mát 1 tiếng cho thịt nghỉ và ngấm.
Quết là công đoạn quyết định. Trộn qua loa thì viên nem bở ra khi nướng, rơi khỏi que. Thịt càng lạnh càng dễ quết dẻo — để chén thịt trên một chậu đá trong lúc quết.

Nấu chén tương

25 phút

Đây là thứ làm nên bản Ninh Hòa, đáng dành thời gian:

  • Phi thơm hành tím tỏi băm với dầu màu điều. Cho thịt xay, tôm băm (và gan heo băm nếu có) vào xào tới chín săn.
  • Cho tương đậu nành xay vào đảo đều, chan 300 ml nước, nêm đường và chút nước mắm. Đun lửa nhỏ 10 phút.
  • Làm sánh: Rắc bột gạo nếp rang từ từ, khuấy đều tay tới khi sốt sánh như sữa đặc. Tắt bếp, rắc đậu phộng giã.
  • Nếm lại: phải ngọt bùi mặn nhẹ, không chua. Lạt quá thì thêm nước mắm, đặc quá thì pha thêm nước nóng.

Cuốn ống bánh tráng rồi chiên

15 phút
  • Cắt bánh tráng mỏng thành dải rộng chừng 5 cm. Nhúng ngón tay vào nước, vuốt nhẹ một đường cho dải bánh dẻo lại — ướt quá là nhão, không cuốn được.
  • Cuốn từng dải thành ống nhỏ cỡ ngón tay, để mí xuống dưới cho khỏi bung.
  • Chiên: Dầu nóng già, thả ống vào chiên 20–30 giây là phồng lên vàng giòn. Vớt ra rổ có lót giấy thấm dầu.
Chiên sát giờ ăn thôi. Để lâu ống bánh tráng hút ẩm không khí và dai lại, mà cái ống hết giòn thì cuốn nem mất nửa cái hay của nó.

Nướng nem và dọn mẹt

20 phút
  • Nặn que: Thoa chút dầu vào tay, lấy một nắm thịt vuốt quanh que tre thành thỏi dài chừng 10 cm, bóp cho chặt vào que.
  • Than hoa: Nướng trên than hồng vừa, trở đều 10–12 phút tới khi mặt ngoài vàng xém, thoa chút dầu cho bóng.
  • Lò nướng: Đặt vỉ giữa lò, 220 °C trong 15 phút, trở một lần giữa chừng, bật lửa trên 2 phút cuối cho xém mặt.
  • Dọn mẹt: rau sống, bún rối, chuối chát, xoài xanh, dưa leo, nem nướng còn nóng, ống bánh tráng chiên và chén tương.

Nghe lời má dặn

4 chỗ quyết định mẹt nem nướng

Quết cho dẻo, đừng chỉ trộn

Viên nem nướng dai mà mịn là nhờ quết chứ không nhờ nguyên liệu đắt. Trộn sơ sài thì thịt rời rạc, nướng tới nửa chừng là rơi khỏi que và ăn bở như thịt viên. Quết mạnh tay 10 phút, thịt càng lạnh càng dễ dẻo.

Ống bánh tráng chiên không phải thứ trang trí

Nhiều nhà bỏ qua bước này cho nhanh, và cuốn nem mất đúng cái làm nó khác mọi món cuốn khác: tiếng giòn ở giữa. Cuốn có ống thì cắn xuống nghe rắc trước, rồi mới tới thịt mềm và rau mát — ba lớp một nhịp.

Tương phải sánh, không phải nước chấm loãng

Chén tương đúng là sánh bám vào cuốn, nhúng lên không chảy ròng ròng. Chỗ làm sánh là bột gạo nếp rang, cho từ từ và khuấy đều tay. Sánh quá thì pha thêm nước nóng — chứ đừng nấu đặc rồi để nguội mới chữa, lúc đó nó vón.

Chuối chát và xoài xanh là phần cân vị

Nem ngọt, tương béo — nếu cuốn chỉ có thịt với rau thơm thì tới cuốn thứ ba là ngán. Lát chuối chát và que xoài xanh mang cái chát và chua vào, kéo cả cuốn nhẹ lại. Thiếu hai thứ này ăn vẫn được, nhưng ăn ít hơn hẳn.

Tới giờ cơm rồi!

Mẹt để giữa bàn — ai nấy tự cuốn phần mình

Nem nướng không dọn sẵn từng cuốn. Cả mẹt đặt giữa bàn, mỗi người trải một lá bánh tráng, gắp rau, đặt viên nem, bẻ một khúc ống bánh tráng chiên rồi cuốn lấy — cuốn to nhỏ tùy người, và đó là một phần của bữa ăn.

Bánh tráng cuốn loại dẻo thì chỉ cần vuốt ẩm hai mặt chứ đừng nhúng ngập nước, không thì lá bánh nhão và rách lúc cuốn. Để một chén nước lã với cái khăn ẩm cạnh mẹt là gọn nhất.

Gỡ rối cho bạn

Hỏi nhanh — đáp gọn

Mấy thắc mắc hay gặp nhất khi nấu món này lần đầu.

Không có than hoa thì nướng bằng gì?
Lò nướng 220 °C trong 15 phút, trở một lần, hai phút cuối bật lửa trên cho xém mặt. Nồi chiên không dầu cũng được: 200 °C khoảng 12 phút. Cái mất là mặt ngoài không xém loang lổ như nướng than, nên nhớ thoa dầu cho bóng trước khi dọn.
Nem bị rơi khỏi que lúc nướng?
Hai lý do. Một là thịt chưa quết đủ dẻo nên không bám. Hai là que tre khô quá trơn — ngâm que trong nước 15 phút trước khi nặn, và bóp thịt chặt quanh que chứ đừng chỉ vuốt ngoài.
Làm trước được tới đâu?
Viên nem trộn xong cất ngăn mát được một ngày, nặn que rồi nướng lúc ăn. Chén tương nấu trước cũng được, hâm lại thì pha thêm chút nước nóng cho loãng ra đúng độ. Riêng ống bánh tráng chiên phải làm sát giờ.
Ăn kiểu tô bún có được không?
Được, và đó là bản quen thuộc ở Sài Gòn: nem xắt khúc, bún, rau, chan nước mắm chua ngọt. Nhưng nếu đã nấu chén tương Ninh Hòa thì đừng đổi sang nước mắm — hai thứ chấm đó dành cho hai cách ăn khác nhau.

Bài đăng ngày