Món Việt Ngon

Sáng Hà Nội se se…

Phở gà nước trong ngọt dịu, thơm nức lá chanh

Tô phở gà chuẩn Hà Nội: nước dùng vàng nhẹ ánh mỡ gà mà trong veo, gà ta da giòn thịt mọng, trên rắc nhúm lá chanh thái chỉ — thanh nhẹ mà ngọt sâu, nấu gọn trong buổi mà đãi khách vẫn nở mặt.

  • 2 giờ
  • 4 người ăn
  • Vừa
  • 7 bước

Bản nấu nhanh — cho người muốn vô bếp liền

Đọc 30 giây là nắm được cả món. Cần cặn kẽ hơn thì xem phần chi tiết bên dưới.

Cần có gì

  • Gà ta 1 con (1,5–1,8 kg) — luộc nguyên con; xin thêm xương gà 500 g ninh cho ngọt
  • Bánh phở tươi 1 kg (hoặc 400 g phở khô)
  • Hành tây 1 củ · hành tím 4 củ · gừng 1 củ — nướng xém; hạt mùi 1 muỗng canh rang thơm (có rễ mùi càng quý)
  • Lá chanh 5 lá thái chỉ · hành lá 1 bó (đầu hành chẻ) · ngò rí
  • Nêm: muối 1 muỗng canh · đường phèn 15 g · nước mắm 2½ muỗng canh
  • Ăn kèm: chanh, ớt, tiêu · quẩy nếu thích

Trình tự 6 nhịp

  1. Gà chà muối gừng rửa sạch; nướng xém hành tây, hành tím, gừng rồi cạo vỏ cháy; rang hạt mùi cho vô túi vải.
  2. Luộc gà ngập nước lạnh với hành gừng nướng + muối — sôi hớt bọt, hạ liu riu 25 phút, tắt bếp ủ 10 phút.
  3. Vớt gà ngâm nước đá 5 phút cho da căng giòn; lọc thịt, chặt lát bản to, bộ xương trả lại nồi.
  4. Thả thêm xương gà + túi hạt mùi, ninh lăn tăn 60 phút, siêng hớt bọt — giữ lại lớp mỡ gà vàng óng.
  5. Nêm đường phèn trước, nước mắm sau lúc nước sôi — ngọt dịu, mặn thanh, không quế hồi.
  6. Trụng bánh phở, xếp gà, hành chẻ, chan nước dùng sôi già, rắc lá chanh thái chỉ + tiêu. Xì xụp liền cho nóng.
Hai lỗi giết tô phở gà: quen tay thả quế hồi như phở bò — mùi gà thanh bị đè mất tăm; và luộc gà sôi bùng — da nứt toác, thịt khô xác.

Chuyện tô phở gà

Bản thanh nhẹ của phở Hà Nội

Người ta kể rằng phở gà ra đời khoảng cuối những năm 1930, khi Hà Nội có lệ mỗi tuần hai ngày không mổ bò — hàng phở tiếc nồi nước, tiếc khách, bèn xoay qua con gà. Ai dè cái món "chữa cháy" ấy đứng luôn thành một trường phái: phở gà có hàng ruột của riêng mình, khách ruột của riêng mình, kiêu hãnh chẳng kém gì đàn anh phở bò.

Cái khác của phở gà nằm ở chữ thanh. Nồi nước dùng chỉ cậy vào ba thứ: xương gà ngọt dịu, hành và gừng nướng xém thơm ấm, thêm nhúm hạt mùi rang làm mùi nền — tuyệt nhiên không quế, không hồi, không thảo quả. Nhờ vậy nước trong vắt, vàng nhẹ lớp mỡ gà óng ánh, húp vào thấy nhẹ bẫng mà ngọt tới hậu. Rồi chữ ký cuối cùng: nhúm lá chanh thái chỉ rắc lên thịt gà — mùi the thơm bay lên là biết ngay, không lẫn đi đâu được.

Với bếp nhà, phở gà còn có cái tình riêng: bên bài cơm gà Hội An, nhà mình từng dặn trữ đông nước luộc gà cho phở gà sau này, "để dành là vừa đẹp" — bài này chính là để giữ lời hứa đó. Một con gà, hai tiếng đồng hồ, cả nhà có bữa sáng bốc khói như ngồi đầu phố cổ.

Xách giỏ đi chợ

Nguyên liệu tươi rói

Bấm vào từng món khi đã bỏ vô giỏ — danh sách tự lưu lại, tắt trang mở lên vẫn còn. Chỉnh số người ăn, lượng nguyên liệu tự tính lại cho bạn.

Nấu cho
4 người
0/16 món

Gà & nồi nước dùng

5 món

Gia vị thơm — không quế hồi

5 món

Phần tô phở

3 món

Dọn kèm

3 món

Vô bếp thôi!

7 bước ra tô phở gà chuẩn Hà Nội

Mạch nấu rất xuôi tay: luộc gà xong thì nồi nước luộc thành luôn nồi nước dùng, mình chỉ việc ninh tiếp và soạn phần tô. Xong bước nào đánh dấu bước đó, đồng hồ đếm giờ có sẵn trong trang.

Tiến độ nấu
0/7 bước

Sơ chế gà & nướng đồ thơm

15 phút

Mùi nền của nồi phở gà nằm gọn trong bước này:

  • Làm gà: gà chà xát muối hột + gừng đập trong ngoài cho sạch, rửa kỹ, để ráo. Khều bỏ phần mỡ thừa trong bụng (giữ lại — lát thả nồi cho nước béo thơm).
  • Nướng: hành tây, hành tím, gừng để nguyên vỏ nướng trên lửa hoặc nồi chiên không dầu 200°C chừng 10 phút tới xém đen, thơm nức. Cạo thật sạch vỏ cháy dưới vòi nước, đập dập gừng.
  • Rang hạt mùi: chảo khô, lửa nhỏ, rang 1 muỗng canh hạt mùi 2 phút tới dậy mùi; cho vô túi vải cùng rễ mùi rửa sạch (nếu có).
Hạt mùi là "gia vị tàng hình" của phở gà — thơm dịu như vỏ cam khô, nâng mùi gà lên mà không lộ mặt. Đừng thay bằng quế hồi của phở bò, hai trường phái khác nhau đó nghen.

Luộc gà — lăn tăn rồi ủ

40 phút
  • Cho gà vô nồi sâu lòng, châm nước lạnh ngập con gà (cỡ 3 lít), thả hành gừng nướng + 1 muỗng canh muối.
  • Đun lửa vừa cho sôi, hớt sạch bọt, rồi hạ liền xuống liu riu 25 phút — mặt nước chỉ lăn tăn, không sôi bùng.
  • Tắt bếp, đậy vung ủ 10 phút cho gà chín thấu tới xương mà thịt vẫn mọng. Xiên đũa vô đùi không rỉ nước hồng là đạt.
Sôi bùng từ đầu tới cuối là con gà nứt da, thịt xác xơ — phí cả con gà ta. Liu riu + ủ mới ra thớ thịt ngọt mềm kiểu hàng phở.

Sốc đá — da căng giòn

10 phút
  • Vớt gà thả ngay vô thau nước đá 5 phút — sốc nhiệt làm da co lại, căng bóng, giòn sựt; thịt cũng săn mọng hơn hẳn.
  • Gà nguội thì lọc thịt: đùi và ức chặt lát bản to giữ nguyên da, phần vụn xé sợi. Đậy lại kẻo khô mặt.
  • Bộ xương vừa lọc trả lại nồi nước luộc — đừng bỏ, ngọt còn nhiều lắm.
Muốn miếng gà óng như ngoài hàng: gà vớt khỏi thau đá thì thoa một lớp mỡ gà thiệt mỏng lên da — vừa bóng đẹp vừa không bị khô.

Ninh tiếp — ngọt sâu tầng hai

60 phút
  • Thả 500 g xương gà mua thêm (đã rửa sạch) + túi hạt mùi vô nồi nước luộc, châm thêm nước sôi cho đủ cỡ 2,5 lít.
  • Giữ lửa lăn tăn sủi tăm 45–60 phút, hé vung, thỉnh thoảng ghé hớt bọt.
  • Váng mỡ gà vàng óng thì giữ lại một lớp mỏng — đó là cái "ánh vàng" đặc trưng của tô phở gà; chỉ hớt bớt khi thấy dày quá.
Nhà có sẵn nước luộc gà trữ đông (nồi cơm gà Hội An kỳ trước chẳng hạn) thì đổ chung vô ninh — nước dùng đậm gấp rưỡi mà chẳng tốn thêm đồng nào.

Nêm nếm — ngọt dịu, mặn thanh

5 phút
  • Vớt hết xương và xác hành gừng, lược nước dùng qua rây cho trong vắt.
  • Nêm đường phèn trước: 15 g, khuấy tan hết.
  • Nước sôi trở lại mới chế 2½ muỗng canh nước mắm — nêm mắm lúc cuối mùi mới thơm dịu. Lạt thì thêm muối từng nhúm nhỏ, đừng thêm mắm nữa kẻo nặng mùi.
  • Chuẩn khi húp thử: ngọt dịu của gà chạy trước, mặn thanh theo sau, mùi hành gừng nướng ấm ấm ở hậu.
Phở gà mà nêm đậm tay quá là mất chất thanh — thà nêm hụt một chút, ra bàn còn chanh ớt mắm cứu; nêm lố là hết đường lui.

Thái lá chanh, soạn phần tô

10 phút
  • Lá chanh: rửa sạch, lau khô, cuộn chồng mấy lá lại thái chỉ thiệt nhuyễn — sợi càng mảnh càng thơm, không bị đắng. Thái sát giờ ăn cho tinh dầu còn nguyên.
  • Hành ngò: hành lá xắt nhỏ, đầu hành trắng chẻ sợi ngâm nước đá cho cong giòn; ngò rí xắt khúc.
  • Bánh phở: tươi thì trụng nước sôi 10–15 giây xóc thiệt ráo; khô thì ngâm nước ấm 30 phút rồi mới trụng.
Lá chanh thái sớm để lâu là bay hết mùi, chỉ còn vị đắng — món này "nước tới chân mới thái" lại là đúng bài.

Ráp tô — chan sôi già, rắc lá chanh

5 phút
  • Trụng tô nước sôi cho nóng, cho bánh phở vô ⅔ tô.
  • Xếp lát gà da vàng óng lên mặt, thêm nhúm thịt xé, hành chẻ, hành lá, ngò.
  • Nước dùng vặn sôi sùng sục rồi chan ngập bánh — chan tới đâu khói bốc tới đó.
  • Rắc lá chanh thái chỉ + tiêu xay lên thịt gà rồi bưng ra liền. Chanh, ớt, quẩy bày giữa bàn.
Nhớ trình tự chan nước rồi mới rắc lá chanh — lá nằm trên mặt, hơi nóng đẩy mùi the thơm bay thẳng lên mũi ngay muỗng đầu tiên.

Nghe lời má dặn

7 bí quyết cho tô phở gà như ngoài hàng

Phở gà ít gia vị hơn phở bò nên chẳng có chỗ nấp — con gà, nồi nước, nhúm lá chanh, thứ nào cũng phải tới nơi. Mấy mẹo này là ranh giới giữa "cũng được" và "ra chất Hà Nội".

Gà ta là nửa tô phở

Chọn con 1,5–1,8 kg, da vàng mỏng, ức thon: thịt chắc, ngọt đậm, luộc lên da căng óng. Gà công nghiệp nấu vẫn được nồi nước ổn, nhưng miếng thịt bở và da nhão — mất điểm ngay khâu gắp đầu tiên.

Lăn tăn — ủ — sốc đá

Ba nhịp luộc gà đáng thuộc lòng: lăn tăn cho thịt không xác, cho chín thấu tới xương, sốc đá cho da căng giòn. Thiếu nhịp nào miếng gà "khai" ra nhịp đó liền.

Giữ ánh mỡ gà trên mặt nước

Phở gà đúng kiểu phải có lớp mỡ vàng óng loang nhẹ trên mặt — béo mà thanh, thơm mùi gà không lẫn đi đâu. Hớt bọt thì siêng, nhưng váng mỡ chỉ hớt bớt, đừng vét sạch kẻo tô phở "gầy" đi.

Hạt mùi thay vai quế hồi

Nước dùng gà nhẹ mùi, thả quế hồi vô là bị đè bẹp ngay. Hạt mùi rang thơm dịu mới đúng vai: nâng mùi gà lên mà không tranh sân khấu — bí quyết truyền đời của các hàng phở gà Hà Nội.

Lá chanh bánh tẻ, thái chỉ nhuyễn

Lá bánh tẻ nhiều tinh dầu nhất — già thì đắng, non thì nhạt mùi. Cuộn lại thái mảnh như sợi chỉ: sợi to vừa đắng vừa hăng, sợi mảnh chỉ còn đúng mùi the thơm. Và nhớ — rắc lên thịt gà, đừng trộn vô nước.

Chặt lát bản to, giữ nguyên da

Miếng gà đẹp là miếng bản to, mép da vàng óng ôm lấy thịt trắng ngà. Dao bén, chặt dứt khoát một nhát — chặt nhấp nhấp là da tuột, thịt vỡ vụn, tô phở kém sang hẳn.

Nước dùng để qua đêm càng đậm

Nấu dư cứ để nguội, cất ngăn mát: qua đêm vị lắng xuống đậm và ngọt hậu hơn hẳn, mỡ gà đông lại thành lớp vàng hớt gọn. Sáng hôm sau đun sôi, trụng bánh là có tô phở 10 phút.

Tới giờ cơm rồi!

Tô phở sáng — thanh mà ấm bụng

Phở gà hợp nhất là bữa sáng se se: vắt miếng chanh, thả lát ớt, rắc thêm chút tiêu rồi cắm cúi xì xụp — nước thanh nên húp tới đáy tô vẫn nhẹ bụng, cái sướng rất riêng so với người anh em phở bò đậm đà. Ai thích đúng lệ Hà Nội thì thêm quẩy nóng chấm nước dùng, cắn tới đâu nước ngọt ứa tới đó.

Nhà đãi khách sáng cuối tuần, món này là "át chủ bài" đỡ mệt: nước dùng và gà làm sẵn từ chiều hôm trước, khách tới chỉ trụng bánh chan nước. Bữa nào muốn đổi gió đậm đà hơn thì đã có phở bò quế hồi trầm ấm — hai anh em nhà phở, mỗi người một tính.

Gà luộc dư đừng lo: xé ra trộn gỏi gà bắp cải rau răm là thành món mới toanh cho bữa chiều, hoặc để dành mai nấu miến. Một con gà lo được hai bữa — kiểu tính toán mà má nào cũng gật gù.

Gỡ rối cho bạn

Hỏi nhanh — đáp gọn

Mấy thắc mắc hay gặp nhất khi nấu món này lần đầu.

Chỉ mua được gà công nghiệp thì có nấu được không?
Được, nhưng biết trước hai điểm yếu: da nhão hơn và thịt bở hơn gà ta. Chữa bằng cách rút luộc còn 15–17 phút + ủ 10 phút, sốc đá lâu hơn chút cho da săn, và chặt miếng to tay kẻo vụn. Nước dùng thì cứ thêm xương gà ninh kỹ là vẫn ngọt đàng hoàng.
Phở gà khác phở bò chỗ nào ngoài con thịt?
Khác từ gốc: phở bò cậy túi quế hồi thảo quả thơm trầm, hầm xương bò 3 tiếng; phở gà chỉ dùng hành gừng nướng + hạt mùi, ninh xương gà cỡ 1 tiếng — nước thanh hơn, vàng nhẹ hơn, và có lá chanh làm chữ ký. Nấu phở gà mà rập khuôn gia vị phở bò là hỏng cả hai.
Có sẵn nước luộc gà trữ đông — tận dụng sao cho khéo?
Chính là "duyên nợ" của bài này đó: bên cơm gà Hội An nhà mình từng dặn trữ đông nước luộc gà để dành. Giờ rã đông, đổ chung vô nồi từ đầu bước ninh — nước dùng đậm gấp rưỡi, thời gian y nguyên. Nồi phở gà ngon nhất là nồi "cộng dồn" hai con gà như vậy.
Lá chanh cho nhiều hay ít — lỡ tay thì sao?
Chuẩn là nhúm nhỏ thái chỉ nhuyễn cho cả tô — vừa đủ thơm the, không lấn nước dùng. Lỡ rắc quá tay tô sẽ đắng và hăng: vớt bớt sợi lá ra, chan thêm nước dùng nóng là dịu lại. Nhà có người không quen mùi thì để chén lá chanh riêng, ai ăn nấy rắc.
Muốn nước béo đậm kiểu hàng phở thì thêm gì?
Thêm 300–500 g xương ống heo chần kỹ, ninh chung từ đầu — nhiều hàng phở gà Hà Nội vẫn làm vậy cho nước có "độ dày". Nhớ giữ tỷ lệ xương heo ít hơn xương gà, không là mùi heo lấn mùi gà, mất chất phở gà ngay.
Nấu trước được những gì, bảo quản sao?
Nước dùng nấu xong để nguội, ngăn mát 3 ngày hoặc cấp đông cả tháng. Gà luộc chặt sẵn đậy kín ngăn mát 1–2 ngày, ăn tới đâu lấy tới đó. Chỉ có lá chanh và bánh phở là phải làm sát giờ — hai thứ đó mà làm trước là tô phở mất tươi liền.

Bài đăng ngày