Chuyện món ăn
Màu đỏ ấy không nhuộm được bằng gì khác
Trong mâm cỗ Tết miền Bắc, đĩa xôi gấc gần như luôn được đặt chính giữa. Màu đỏ là màu của may mắn, nên cỗ cưới, cỗ Tết, giỗ chạp — chỗ nào cần một đĩa xôi trang trọng thì chỗ đó có xôi gấc.
Cái đỏ ấy đến từ lớp thịt mềm bám quanh hạt gấc, không phải từ ruột quả. Bổ quả gấc chín ra sẽ thấy một khối hạt đen xếp chặt, mỗi hạt bọc trong một lớp thịt đỏ sẫm dày chừng vài milimét. Nạo lấy đúng lớp đó, bóp với chút rượu trắng cho nó tách khỏi hạt và tan đều, rồi trộn vào nếp — thế là xong phần màu.
Nếp trộn màu xong thì đem đồ — chữ nhà bếp quen dùng cho món nếp, nghĩa là làm chín bằng hơi nước chứ không nấu trong nước; nồi hấp xôi truyền thống gọi là chõ, xửng hấp thường cũng thay được.
Chút rượu trắng trong công thức làm hai việc cùng lúc: giúp thịt gấc rời khỏi hạt dễ hơn, và giữ cho màu đỏ ăn sâu vào hạt nếp thay vì chỉ bám ngoài. Đồ xong rượu bay hết, không còn lại mùi nào.
Khâu cuối cùng — ép khuôn — mới là thứ làm đĩa xôi gấc khác đĩa xôi thường. Xôi nóng ép chặt vào khuôn tròn, khuôn hoa hay khuôn vuông, để nguội bớt rồi úp ra, cắt thành từng miếng như cắt bánh. Đặt lên mâm cỗ, nó đứng vững thành khối chứ không xẹp, và mỗi người gắp một miếng gọn gàng.