Nấu cho dịp
Cỗ Tết — mâm đủ đầy, năm mới ấm nhà
Các món cho mâm cỗ Tết: bánh chưng, bánh tét, thịt kho hột vịt, canh khổ qua nhồi thịt, xôi gấc, chè trôi nước. Bắc gói bánh chưng, Nam nấu nồi thịt kho — mỗi miền một nếp mà mâm nào cũng đủ đầy. Món gói, món ninh lâu đều ghi rõ thời gian để canh lịch nấu trước Tết.
Chả giò tôm thịt
Vỏ vàng ruộm nổ giòn rôm rốp, nhân tôm thịt khoai môn bùi béo đúng kiểu Nam Bộ — món "linh hồn mâm tiệc" mà bí quyết chiên hai lần giúp cuốn nào cũng giòn, nguội rồi vẫn giòn.
Gỏi gà bắp cải
Bắp cải bào mỏng ngâm đá giòn rôm rốp, gà luộc xé phay ngọt thịt, rau răm the nồng hào phóng đúng kiểu mâm tiệc — dĩa gỏi mà đám giỗ đám cưới ba miền đâu cũng gặp, kèm chén cháo nóng nấu từ nước luộc là trọn bài.
Gỏi ngó sen tôm thịt
Ngó sen — cọng non mọc ngầm dưới bùn của cây sen, rỗng ruột nên cắn nghe giòn tanh tách. Chẻ khúc ngâm nước đá pha chanh cho trắng giòn, trộn với tôm luộc và ba chỉ, rắc đậu phộng hành phi, xúc bánh phồng tôm.
Miến xào cua
Đĩa miến xào sợi nào ra sợi nấy, không dính chùm, quyện thịt cua bể gỡ nguyên thớ với gạch cua vàng ươm, thêm mộc nhĩ giòn và giá đỗ ngọt nước. Món đủ sang để đặt lên mâm cỗ mà nấu thì chỉ hết một buổi chiều.
Thịt kho hột vịt
Ba rọi mềm rục, hột vịt thấm nâu, nước kho trong veo màu hổ phách nhờ nước dừa xiêm — nồi thịt kho ngày Tết mà ngày thường ăn cũng "bao ghiền".
Gà hấp hành
Con gà không đụng tới một giọt nước: đặt trên một lớp hành lá dày, hấp cách thủy cho chín bằng chính hơi của nó. Thịt ngọt đậm hơn gà luộc hẳn một bậc, da vàng ươm, và dưới đáy đĩa còn đọng lại thứ nước gà nguyên chất.
Canh khổ qua nhồi thịt
Trái khổ qua xanh mướt ôm nhân thịt dai mềm nhờ chả cá thát lát, nước canh trong veo ngọt thanh — món canh mát miệng ngày thường, và là lời chúc "cái khổ qua đi" trên mâm Tết miền Nam.
Heo quay da giòn
Miếng heo quay da nổ vàng ruộm, thịt còn mọng nước — làm được ở bếp nhà, không cần lò quay. Cả món chỉ xoay quanh hai việc trái ngược nhau: giữ mặt da khô kiệt, mà giữ phần thịt bên dưới thật ẩm. Làm đúng hai việc đó là xong.
Xôi đậu xanh
Đĩa xôi quen tay của nhiều nhà: nếp trắng dẻo bóng, hạt đậu xanh vàng nhạt nằm rải đều trong từng thìa, chấm với muối vừng giã thô. Đậu và nếp ngâm riêng nhưng hấp chung một lượt — cả món gọn trong hai thứ và một nhúm muối.
Xôi gấc
Đĩa xôi đỏ cam của mâm cỗ: thịt gấc bóp với chút rượu trắng, trộn vào nếp rồi đem hấp, quyện nước cốt dừa và đường nên hạt nào cũng bóng mỡ và đứng màu. Ép chặt vào khuôn, úp ra đĩa là một khối đứng nguyên hình, xắt miếng như xắt bánh.
Xôi ngũ sắc
Một mẻ nếp chia làm năm, mỗi phần ngâm một thứ nước lá rồi hấp riêng: trắng, xanh lá dứa, vàng nghệ, đỏ gấc, tím lá cẩm. Xới ra bày sát nhau thành bông hoa năm cánh, cánh nào cũng đủ dẻo và thơm mùi riêng của thứ nhuộm nó.
Bánh chưng
Nếp bọc đậu xanh bọc miếng ba chỉ ướp tiêu, gói vuông trong lá dong, buộc lạt rồi luộc mười hai tiếng. Bóc ra là một khối xanh mướt màu lá, cắt bằng chính sợi lạt thành tám miếng, mỗi miếng đủ ba tầng nếp — đậu — thịt.
Bánh tét
Nếp cuộn quanh cột đậu xanh có miếng ba chỉ nằm giữa, gói lá chuối thành đòn tròn dài rồi luộc suốt đêm. Cắt ngang thành khoanh tròn dày cỡ đốt tay — mỗi khoanh là một vòng nếp trắng ôm vòng đậu vàng, chấm thịt hồng ở tâm.
Chè trôi nước
Viên bột nếp trắng to bằng quả quất, bọc nhân đậu xanh vàng ươm trộn dừa, luộc nổi lên rồi thả vào nồi nước đường gừng. Múc chén nóng, chan nước cốt dừa, rắc mè rang — cắn vô là vỏ dẻo, ruột bùi, hậu vị cay ấm.