Món Việt Ngon

Xe xôi gà đầu đường, chiều tối đông nhất…

Xôi gà thịt xé sợi phủ kín mặt, rưới mỡ hành

Đĩa xôi trắng dẻo phủ kín thịt gà xé sợi vàng nhạt, rưới mỡ hành xanh bóng và rắc hành phi giòn. Gà luộc vừa chín rồi xé tay dọc thớ nên sợi dài và còn ngọt nước, không tơi vụn như xé bằng nĩa.

  • 1 giờ 20 phút (+ ngâm nếp 6 giờ)
  • 4 người ăn
  • Vừa
  • 5 bước

Bản nấu nhanh — cho người muốn vô bếp liền

Đọc 30 giây là nắm được cả món. Cần cặn kẽ hơn thì xem phần chi tiết bên dưới.

Cần có gì

  • Nếp 500 g — ngâm 6 giờ với 1 muỗng cà phê muối
  • Đùi gà hoặc ức gà 500 g · gừng 1 nhánh · hành tím 4 củ
  • Mỡ hành: hành lá 1 bó · dầu ăn 4 muỗng canh · muối, đường
  • Hành phi 3 muỗng canh · nước mắm 2 muỗng canh · đường 1 muỗng canh
  • Đồ chua ăn kèm — cà rốt và củ cải bào sợi, ngâm giấm đường

Trình tự 5 nhịp

  1. Ngâm nếp 6 giờ, vo lại, để ráo 15 phút rồi hấp 35–40 phút.
  2. Luộc gà với gừng và hành tím đập dập 20 phút, tắt bếp ủ thêm 10 phút, vớt ra ngâm nước đá.
  3. Xé thịt dọc thớ thành sợi dài, ướp chút nước mắm đường cho đậm.
  4. Làm mỡ hành: hành lá thái nhỏ, rắc muối đường, chan dầu nóng già lên cho xèo.
  5. Xới xôi ra đĩa, phủ gà xé, rưới mỡ hành, rắc hành phi, dọn kèm đồ chua.
Luộc gà sôi sùng sục là thịt co lại và khô xác, xé ra vừa vụn vừa nhạt. Nước phải giữ ở mức sôi lăn tăn, thấy nổi bọt to là hạ lửa ngay.

Chuyện món ăn

Xôi gà miền Nam: xé sợi, và cái khác nằm ở đó

Đĩa xôi gà bán ở miền Nam gần như luôn là gà xé sợi — thịt luộc xong xé tay dọc thớ thành từng sợi dài, ướp lại cho đậm rồi phủ kín mặt xôi. Ăn tới đâu, sợi gà và hạt nếp cùng vào miệng tới đó.

Ngoài Bắc thì đĩa xôi gà thường là thịt chặt miếng để nguyên da, xếp lên mặt xôi. Cùng một tên món, hai cách ra thành phẩm khác hẳn: miếng chặt ăn ra miếng thịt riêng và xôi riêng; sợi xé thì trộn lẫn vào nhau, mỗi thìa đều có cả hai.

Cách xé cũng có nghề. Xé dọc thớ thì sợi dài và còn giữ nước ngọt trong thịt; xé ngang thớ hoặc dùng nĩa cào thì thịt vụn ra thành bông, khô và nhạt. Đây là chỗ chênh lệch rõ nhất giữa đĩa xôi gà ngon và đĩa xôi gà tàm tạm, mà lại chẳng tốn thêm nguyên liệu nào.

Ba thứ rưới lên trên đều có việc riêng: mỡ hành cho béo và thơm, hành phi cho giòn, nước mắm đường cho đậm. Thiếu mỡ hành thì đĩa xôi khô; thiếu hành phi thì mềm đều một kiểu, nhai một lúc là chán. Đó là lý do xe xôi nào cũng có đủ ba hũ đặt sẵn cạnh nồi.

Xách giỏ đi chợ

Nguyên liệu tươi rói

Bấm vào từng món khi đã bỏ vô giỏ — danh sách tự lưu lại, tắt trang mở lên vẫn còn. Chỉnh số người ăn, lượng nguyên liệu tự tính lại cho bạn.

Nấu cho
4 người
0/12 món

Xôi

3 món

Gà và đồ ướp

5 món

Rưới và rắc

4 món

Vô bếp thôi!

5 bước ra thành phẩm để đời

Tiến độ nấu
0/5 bước

Ngâm nếp, để ráo

6 giờ
  • Ngâm: Vo nếp 2–3 nước, ngâm ngập nước lạnh 6 giờ với 1 muỗng cà phê muối. Ngâm qua đêm là tiện nhất.
  • Để ráo: Vo lại nhẹ tay, đổ ra rá, để đứng 15 phút, xóc vài lần cho nước ở đáy thoát hết.
Nếp còn ngậm nước mà đem đồ thì hạt chín nhão và dính thành mảng, phủ gà lên cũng không cứu được. Mười lăm phút chờ này rẻ hơn mọi cách chữa sau đó.

Luộc gà — giữ nước sôi lăn tăn

35 phút

Cả cái ngon của sợi gà nằm ở nồi nước này:

  • Bắc nồi: Xếp gà vào nồi, đổ nước lạnh vừa ngập, thả gừng và hành tím đập dập, thêm 1 muỗng cà phê muối. Đun từ nước lạnh thì thịt chín đều từ ngoài vào.
  • Hạ lửa ngay khi sôi: Nước vừa sôi thì hạ lửa nhỏ, giữ ở mức sôi lăn tăn, hớt bọt. Luộc 20 phút với đùi, 15 phút với ức.
  • Ủ trong nồi: Tắt bếp, đậy vung ủ thêm 10 phút. Bước này làm phần sát xương chín nốt mà thịt không phải chịu thêm lửa.
  • Ngâm nước đá: Vớt gà thả ngay vào thau nước đá 5 phút rồi vớt ra để ráo. Thịt săn lại, xé ra sợi dai ngon và da giòn.
Thấy nước nổi bọt to và cuộn lên là quá lửa — thịt co lại, nước ngọt chạy hết ra nồi, xé ra chỉ còn xơ. Nhìn mặt nước là biết: chỉ được lăn tăn vài bọt nhỏ ở đáy.

Đồ xôi

40 phút
  • Vào chõ: Trải nếp lên xửng, dàn mỏng bằng mặt, chọc vài lỗ thông hơi. Lót khăn xô dưới vung cho nước khỏi nhỏ xuống.
  • Đồ: Lửa vừa, 35–40 phút tính từ lúc nước sôi mạnh.
  • Xới giữa chừng: Phút thứ 20 mở ra, rưới nước cốt dừa nếu dùng, xới tơi từ dưới lên rồi đậy lại đồ nốt.

Xé gà và ướp lại

15 phút
  • Lóc thịt: Gỡ da để riêng, lóc thịt khỏi xương. Da thái sợi mảnh, trộn lại vào thịt cho đĩa xôi có chỗ béo.
  • Xé dọc thớ: Nhìn kỹ chiều thớ thịt rồi xé xuôi theo chiều đó thành sợi cỡ que diêm. Xé tay chứ đừng cào bằng nĩa.
  • Ướp lại: Trộn thịt xé với 2 muỗng canh nước mắm, 1 muỗng canh đường, chút tiêu. Để 10 phút cho ngấm.
  • Áo lại trên chảo: Bắc chảo nóng, trút thịt vào đảo nhanh 2 phút cho nước ướp cạn và bám vào sợi. Đảo lâu hơn là thịt khô.
Muốn đậm đà kiểu hàng bán thì thêm 1 muỗng cà phê dầu điều lúc đảo chảo — sợi gà lên màu vàng cam đẹp mắt mà không đổi vị.

Mỡ hành và ráp đĩa

10 phút
  • Mỡ hành: Hành lá thái nhỏ cho vào bát, rắc 1 muỗng cà phê muối và 1 muỗng cà phê đường. Đun 4 muỗng canh dầu tới bốc khói nhẹ rồi chan thẳng lên, nghe xèo một tiếng là đạt.
  • Xới xôi: Xới tơi rồi vun lên đĩa hoặc bát, ấn nhẹ cho bằng mặt.
  • Xếp lên: Phủ gà xé kín mặt xôi, rưới mỡ hành, rắc hành phi sau cùng để nó còn giòn.
  • Dọn kèm chén đồ chua và chén nước mắm đường pha loãng để chan thêm.

Nghe lời má dặn

4 chỗ quyết định đĩa xôi gà

Xé dọc thớ — cả món hơn thua ở đây

Đặt miếng thịt xuống thớt, nhìn kỹ những đường thớ chạy song song, rồi xé xuôi theo đúng chiều đó. Sợi ra dài, dai vừa, còn ngậm nước. Xé ngang thớ hay cào bằng nĩa thì thịt đứt vụn thành bông, khô và nhạt hẳn — cùng một con gà mà ra hai đĩa khác nhau.

Dầu làm mỡ hành phải nóng già

Dầu chan lên hành phải nóng tới mức vừa bốc khói nhẹ và nghe *xèo* khi chạm hành. Dầu ấm ấm thì hành chỉ tái đi, còn nguyên mùi hăng và màu xỉn. Nóng quá tới lúc khói mù thì hành cháy đen ngay — canh đúng lúc mặt dầu gợn sóng lăn tăn là chan.

Hành phi rắc sau cùng, không trộn vào

Trộn hành phi vào lúc còn đang ráp đĩa thì hơi nóng và mỡ hành làm nó ỉu trong vài phút, mất luôn cái giòn vốn là lý do nó có mặt. Rắc sau cùng, ngay trước khi bưng ra.

Ngâm nước đá sau khi luộc

Năm phút trong thau nước đá làm thớ thịt co lại và săn, xé ra sợi chắc chứ không nhũn; da cũng giòn hẳn. Bỏ bước này thì thịt vẫn ăn được nhưng sợi mềm oặt và dễ nát khi trộn nước mắm.

Tới giờ cơm rồi!

Ăn nóng, chan thêm nước mắm tùy miệng

Đĩa xôi gà dọn nóng, chén nước mắm đường pha loãng đặt bên cạnh cho ai thích đậm thì chan thêm. Đồ chua ăn xen vào giữa những miếng béo — cả đĩa nhờ đó mà ăn hết không thấy ngán.

Đây là món ăn được cả sáng lẫn tối. Sáng thì một đĩa vừa, tối thì thêm quả trứng cút hoặc lát chả lụa là thành bữa no. Gói lá chuối mang đi làm cũng tiện — xôi và gà đều ngon ở nhiệt độ phòng.

Gỡ rối cho bạn

Hỏi nhanh — đáp gọn

Mấy thắc mắc hay gặp nhất khi nấu món này lần đầu.

Dùng ức gà thì làm sao cho khỏi khô?
Ba chỗ phải đổi: luộc ngắn lại còn 15 phút, ủ trong nồi đủ 10 phút, và ngâm nước đá cho chắc. Lúc ướp lại thì thêm 1 muỗng cà phê dầu ăn vào hỗn hợp nước mắm đường — chút dầu áo quanh sợi thịt giữ được độ ẩm khi đảo chảo.
Không có chõ đồ xôi thì nấu bằng gì?
Xửng hấp thường là được. Nồi cơm điện cũng nấu được: nếp đã ngâm và để ráo, đổ nước chỉ xâm xấp bằng mặt nếp — ít hơn nấu cơm nhiều — bấm nấu như thường rồi để giữ ấm thêm 10 phút. Hạt sẽ hơi mềm hơn xôi đồ chõ nhưng chênh không đáng kể.
Làm trước được bao nhiêu phần?
Gà luộc và xé sẵn để ngăn mát được 2 ngày; hành phi để hũ kín cả tuần; đồ chua ngâm sẵn để được 3–4 ngày. Chỉ có mỡ hành và xôi là phải làm lúc ăn. Sáng ra chỉ việc đồ xôi và chan dầu lên hành là xong trong 45 phút.
Nước luộc gà bỏ đi thì phí quá, dùng vào đâu?
Đừng bỏ. Lọc lại, nêm chút muối và tiêu, thả hành lá là thành bát canh dọn cùng đĩa xôi — ăn xôi khô mà có bát canh nóng bên cạnh thì hợp. Hoặc cất ngăn đá dùng để nấu canh hôm sau.

Bài đăng ngày