Kiểu món
Món kho — lửa liu riu, nước sánh màu cánh gián
Các món kho đậm đà đưa cơm: thịt kho hột vịt, cá kho tộ, bò kho, kho quẹt. Kho là chuyện của lửa nhỏ và thời gian — nước màu thắng tới, nêm rồi để nồi tự sánh lại. Bước thắng nước màu, chỉnh lửa được ghi rõ từng chặng, có đồng hồ đếm cho chặng nào cần canh.
Cá kho tộ
Khứa cá thấm đẫm nước màu cánh gián, tiêu cay nồng, kho trong nồi đất tới khi nước kho keo lại óng ánh — món đưa cơm số một của bếp Nam Bộ.
Bò kho
Bò nạm gân hầm nước dừa tươi tới mềm tan, nước kho đỏ cam óng ánh thơm sả – hồi – quế, cà rốt ngọt lịm — xé ổ bánh mì nóng chấm ngập là hiểu vì sao món này ai cũng thương.
Sườn ram mặn ngọt
Khúc sườn non áo lớp sốt keo nâu đỏ óng, mặn đằm vị mắm, ngọt hậu kẹo nhẹ — "ram" kiểu miền Nam là rim tới keo, sém cạnh thơm. Món mặn tốn cơm có tiếng của mâm cơm nhà, người lớn con nít gì cũng gắp không kịp.
Cà ri gà
Gà ta ướp bột cà ri sả thơm lựng, om mềm trong nước dừa, khoai lang khoai môn chiên sơ bùi ngọt, phút cuối rưới nước cốt dừa béo lịm — nồi cà ri vàng óng của mọi đám tiệc miền Nam, chấm bánh mì hay chan bún đều đã đời.
Tôm rim nước cốt dừa
Món mặn có tiếng của Bến Tre xứ dừa: tôm đất tươi rim lửa nhỏ trong nước cốt dừa tới khi sốt keo quánh trắng ngà bám lấy vỏ tôm đỏ au — mặn dịu, ngọt béo, hậu tiêu ấm. Lưu ý nghen: rim bằng nước cốt vắt từ cơm dừa, không phải nước dừa tươi trong trái.
Gà kho gừng
Miếng gà da vàng óng bám lớp nước kho sánh keo màu cánh gián, gừng sợi cay ấm thơm lừng góc bếp — món kho quốc dân mà hễ trời chuyển mưa, se lạnh là tự nhiên thèm cơm nóng với nó.
Thịt kho hột vịt
Ba rọi mềm rục, hột vịt thấm nâu, nước kho trong veo màu hổ phách nhờ nước dừa xiêm — nồi thịt kho ngày Tết mà ngày thường ăn cũng "bao ghiền".
Ốc om chuối đậu
Nồi om vàng nghệ sánh quánh: con ốc giòn sần sật, khúc chuối xanh bùi bở, miếng đậu phụ rán vàng hút đẫm nước, ba chỉ béo ngậy — chua dịu vị mẻ, thơm nồng tía tô lá lốt. Món đồng quê miền Bắc, ăn với bún hay cơm đều đã.
Cá thu sốt cà chua
Món đưa cơm quen thuộc của bữa cơm nhà: khúc cá thu chiên sơ cho săn, rồi rim liu riu trong sốt cà chua sánh đỏ, rắc thì là và hành lá lúc cuối. Thịt cá chắc, xương to dễ gỡ — nhà có con nhỏ gắp cũng đỡ lo.
Cá nục sốt cà
Hộp cá sốt cà tuổi thơ, làm bằng nồi nhà: cá nục để nguyên con, chiên sơ rồi rim liu riu trong sốt cà chua tới khi xương mềm rục, ăn được cả con. Rẻ, dễ, và là món hiếm hoi vừa chan cơm vừa quệt bánh mì đều hợp.
Kho quẹt
Tôm khô và tóp mỡ rim trong nước mắm đường tới khi sệt lại thành một lớp nâu cánh gián bám đáy tộ, cay tiêu và thơm hành. Bẻ miếng rau luộc quẹt một vòng là đủ đưa hết chén cơm.
Chân giò nấu giả cầy
Chân giò thui cho lớp bì ngả vàng nâu, chặt khúc rồi ướp riềng giã, nghệ, mắm tôm và mẻ, nấu tới khi thịt mềm mà bì vẫn săn giòn. Nước kho sánh vàng nghệ, chua dịu ở hậu vị — chan bún hay ăn với cơm đều hết veo.